Meer informatie over posttraumatische stress-stoornis

Omschrijving

Inbraken, overvallen, tasjesroof, aanrandingen en verkrachtingen, auto-ongelukken, een vliegtuig dat neerstort, gijzelingen en oorlogsgeweld, de kranten staan dagelijks vol met berichten hierover. Voor de mensen die zoiets meemaken, zijn het onverwachte, ingrijpende ervaringen die hun leven ernstig ontwrichten. De meeste mensen kunnen zo’n traumatische ervaring zelf verwerken. Verwerken betekent dat men het een plaats in zijn of haar leven kan geven of er een betekenis aan kan geven waarmee men verder kan. En dat men weer aan de gebeurtenis kan denken zonder overstuur te raken. Maar sommigen slagen er niet in de draad van het dagelijks leven weer op te pakken. Hun angst en machteloosheid blijven terugkomen. Die mensen kampen met allerlei lichamelijke en psychische klachten. Deze kunnen wijzen op een posttraumatische stress-stoornis (PTSS). De gebeurtenis heeft psychisch een diepe wond (=trauma) geslagen en roept zoveel stress op, dat het dagelijks leven erna (= post) ernstig is verstoord.

Verschijnselen

De verschijnselen van posttraumatische stress wisselen elkaar af: het ene moment heeft het slachtoffer last van herbelevingen, dan weer overheersen vermijding en gevoelens van emotionele verdoving en gevoelloosheid. Ook hoeven niet alle verschijnselen aanwezig zijn om van PTSS te kunnen spreken.

Herbeleving

Tijdens herbelevingen dringt de schokkende gebeurtenis zich in beeld, geur, geluid, smaak en lichamelijke gevoelens onontkoombaar aan de persoon op. Deze beleeft alles opnieuw, alsof het op datzelfde moment gebeurt.
Nachtmerries en onrustig slapen.
Terugkerende herinneringen en gedachten aan de gebeurtenis.
Regelmatig terugkerende heftige angstreacties, met hartkloppingen en ademhalingsmoeilijkheden, hevig trillen en zweten.Deze reacties komen vooral op in situaties die aan de gebeurtenis herinneren.

Vermijding

Er niet over willen praten en zichzelf afsluiten voor anderen.
De plaats van het gebeurde en situaties die eraan herinneren uit de weg gaan.
Gevoelloosheid en leven op de automatische piloot.
Ontkenning van het gebeurde en ervoor wegvluchten.
De hele gebeurtenis of bepaalde momenten eruit vergeten: verdringing.

Verschijnselen van spanning en verhoogde waakzaamheid

Gespannenheid, gejaagdheid, geen rust of geduld hebben en constant alert zijn.
Schrikachtigheid en overgevoeligheid.
Prikkelbaarheid, woede-aanvallen en huilbuien.
Somberheid en gebrek aan plezier en interesse.
Grote vermoeidheid, maar slecht in- of doorslapen.
Concentratieproblemen.
Problemen met het geheugen.

Overige verschijnselen

Zichzelf verwijten maken en de schuld geven van het gebeurde.
Minderwaardigheidsgevoelens.
Schuldgevoelens over eigen bestaan.
Niet kunnen genieten.
Zich onveilig en hopeloos voelen.
Geen vertrouwen hebben in de medemens en de huidige maatschappij.
In het contact met anderen onbegrip ervaren.

Oorzaken

Hoewel de oorzaak van de posttraumatische stress-stoornis duidelijk is, namelijk de traumatische ervaring, is het moeilijk te zeggen waarom sommige mensen wel en andere niet aan PTSS gaan lijden. Een belangrijke rol spelen de aard, ernst en duur van het trauma en de mate waarin iemand zich machteloos heeft gevoeld en doodsangst heeft doorgemaakt. Een gebeurtenis verwerken die het slachtoffer alléén heeft meegemaakt, zoals een overval blijkt moeilijker te zijn dan een gebeurtenis verwerken waarvan meer mensen het slachtoffer zijn geworden, zoals een vliegramp. Ook wanneer de ingrijpende gebeurtenis zich over langere tijd of herhaaldelijk voordoet (seksueel misbruik) ontwikkelen mensen eerder een posttraumatische stress-stoornis dan na een eenmalige gebeurtenis (inbraak).
Verder speelt de omgeving een grote rol. Een slachtoffer dat voldoende gelegenheid krijgt om over de traumatische ervaring te vertellen, goed wordt opgevangen en voldoende steun krijgt, verwerkt deze beter dan slachtoffers bij wie dat niet zo is.
De persoonlijkheid van mensen speelt eveneens een rol. Mensen die goed over hun gevoelens kunnen praten, positief denken en actief omgaan met problemen, lopen een kleinere kans op het ontwikkelen van een posttraumatische stress-stoornis. Tot slot is de vraag van belang of iemand betekenis kan geven aan het gebeurde. Dat kan bijvoorbeeld door het leven te herwaarderen. Veel slachtoffers gaan na de gebeurtenis andere dingen in het leven belangrijker vinden dan voorheen.

Folders

In onderstaande folders van de Nederlandse vereniging voor Psychiatrie en de Psychowijzer vindt u meer informatie over posttraumatische stress-stoornis.

In gesprek over: posttraumatische stress-stoornis

Posttraumatische stress-stoornis: de klap die pijn blijft doen

Websites

Hulpgids

Behandeling EMDR

PTTS, ik heb het (lotgenotensite)

Traumpages (Engelstalige informatie site)